Sport als onderdeel van de behandeling voor kanker

Door te blijven sporten kun je ervaren wat je allemaal wèl kan.
Elke blessure of ziekte is een kans om er sterker uit te komen. Ook als je kanker hebt. Verschillende sporters laten dit zien zoals Bibian Mentel en Maarten van der Weijden. Beide atleten werden tijdens hun topsport carrière geconfronteerd met kanker. Voor beiden was dit geen reden om hun droom te laten varen. Periodes van onzekerheid, angst en verdriet liepen parallel aan hun positieve instelling, mentale kracht en doorzettingsvermogen. En met resultaat!

Behandelingen als chemotherapie, bestraling maar ook een operatie hebben een negatieve impact op je lichamelijke en mentale gesteldheid. Vermoeidheid is daarbij een veel gehoorde klacht. Er zijn aanwijzingen dat je fysieke conditie vóór de ziekte van invloed is op de ervaren vermoeidheid tijdens en na de behandelingen. En dat conditie- en krachttraining tijdens en na behandelingen helpen in het verminderen van de vermoeidheidklachten. Daarnaast kun je door te blijven sporten ervaren wat je allemaal wèl kan. Dat geeft zowel mentaal als fysiek een boost. Ook het simpelweg ‘buiten zijn’ zal je goed doen, naast de positieve effecten van het in beweging zijn zelf. 

Conditie- en krachttraining

Behalve vermoeidheid leiden de genoemde behandelingen tot vermindering van de spiermassa en het uithoudingsvermogen. Ook de kanker zelf kan dit tot gevolg hebben. Tijdens de behandelingen kun je al iets doen om dit proces af te remmen: door middel van conditie- en krachttraining in combinatie met inname van voldoende eiwitten. Zowel de totale eiwitinname over de dag als de eiwitinname na inspanning zijn hierbij van belang. Je kunt hierbij uitgaan van 1.0-1.5 gram eiwit / kg lichaamsgewicht per dag naast een maaltijd of snack met 20-25 gram eiwitten die je direct na training neemt. Voor aanvullend advies kan je behandelend arts je verwijzen naar een diëtist. 

De krachttraining hoeft overigens niet perse in de sportschool gedaan te worden. Thuis kun je een heleboel oefeningen zelf doen, met of zonder gewichten. Voorbeeldfilmpjes van oefeningen vind je op www.sportzorg.nl

Ten behoeve van conditietraining zijn activiteiten als fietsen en wandelen aan te bevelen. Houd hierbij een tempo aan waarbij je gemakkelijk een gesprek kunt voeren met iemand. Als je voorheen gewend was met een hartslagmeter te trainen in bepaalde trainingszones, moet je er rekening mee houden dat deze zones gedurende en na je ziekte niet meer de juiste zijn. Tijdens behandelingen zijn laag intensieve trainingen zoals hiervoor beschreven voldoende. 

Na genezing, wanneer je je conditie weer gaat opbouwen, adviseer ik een inspanningstest met ECG en ademgasanalyse via de sportarts. Op basis hiervan kunnen de trainingszones opnieuw bepaald worden, naast analyse van hart-longen-spieren en de onderlinge samenwerking van deze organen. Ook kan een trainingsplan op maat gemaakt worden.

Balans vinden 

Tijdens behandeling van kanker is het van belang een balans te vinden tussen sport en bewegen, zo mogelijk werken, aan de ene kant en tijd voor rust en herstel aan de andere kant. Die balans is van belang voor elke sporter, maar als je kanker hebt, zal je energieniveau anders zijn dan voor je ziek werd. Dat betekent dat je soms moet kiezen tussen activiteiten die je wel doet, en dingen die je laat, zodat je kunt rusten. Juist tijdens rusten gun je je lichaam tijd voor herstel zowel van de ziekte, als na fysieke training. Je mag best jezelf een beetje uitdagen, je kunt meer dan je denkt!

De hoeveelheid sportieve trainingen en de intensiteit ervan is afhankelijk van hoeveel je deed voordat je ziek werd. Een sportprogramma tijdens en na herstel van kanker dient op maat te zijn en wordt daar waar nodig bijgesteld. Dit kun je zelf doen met een logboek waarin je je activiteiten bijhoudt en de eventuele klachten tijdens en tot een dag na de training. Op deze manier krijg je inzicht in hoeveel en hoe intensief je traint in combinatie met alle andere dagelijkse activiteiten en de behandelingen en het effect ervan op  je lichaam. In geval van koorts train je niet. Als je daags na je training veel vermoeider wakker wordt dan op de dag voor de training, dan adviseer ik een dag niet te sporten of een lichte, hersteltraining te doen. Je behandelend arts in samenspraak met een sportarts kunnen je begeleiden met het maken van een sportprogramma op maat.  

Tijdens en na kanker kun je meer dan je denkt, of dan dat je omgeving denkt. Fysieke activiteiten zijn onderdeel van het herstel van kanker. 

 

Gepubliceerd in Fietssport Magazine 2/2018 met dank aan co-auteur Dr. M. Beelen, sportarts.

Verder lezen:

Sportzorg, voorlichtingswebsite van alle sportartsen in Nederland

https://www.sportzorg.nl/chronische-aandoeningen/kanker/ik-wil-gaan-sporten-bewegen

Stichting Tegenkracht, sportbegeleiding op maat.

www.tegenkracht.nl

Referentie

M. Beelen, A. van Dooren, R. van Lieshout, A. Vreugdenhil, L. van Loon en G. Schep. De rol van fysieke training en voeding binnen de oncologische revalidatie. Sport & Geneeskunde 2013;4:6-15.

Laat alles zien
/*